Narenj.com - حنوکا: جشن روشنی ها

معنای کلمه ی حَنوکا (Hanukah) افتتاح یا گشایش است و به عیدی داده شده است که در سال 165 قبل از میلاد پس از گشایش بیت همیقداش و آزادی اورشلیم توسط حشمونائیم از تصرف یونانی ها مرسوم گردید. این عید از 25 ماه عبری کیسلو شروع می شود و هشت روز ادامه دارد. در این هشت روز در منورا مخصوص (حنوکیا) شمع روشن می کنند تا معجزه عید حنوکا یادآوری شود.


	منورای مخصوص حنوکا (حنوکیا)

پس از آبادی بت همیقداش دوم، حدود سال 300 قبل از میلاد قدرت جدیدی از اروپا کم کم پا گرفت که کلیه امپراطوری زمان خویش را به چالش می کشید و این پدیده جدید قدرتی نبود به جز قدرت فاتحان یونانی و تمدنی که به عنوان هلنیسم نامیده شد.

این قدرت جدید برای اولین بار قسمت بزرگی از آسیا را تسخیر نمود که از آن جمله حکومت یهودا در سرزمین مقدس بود.

پس از حکمرانی یونانیان بر سرزمین یهودا (اسرائیل)، حاکمیت آنان تاثیرات متفاوتی بر یهودیان گذاشت. فرهنگ و تمدن یونان به خاطر ظرافت و زیبایی ظاهری خود فکر گروهی از یهودیان را به خود معطوف داشت.
تهاجم یونانیان به کشور یهودا یک تهاجم نظامی و جنگ کلاسیک نبود بلکه تهاجم به فرهنگ و آداب و رسوم و اعتقادات دینی و مذهبی یک قوم بود.

یونانیان به وجود خدای حقیقی و یکتا اعتقادی نداشتند و برای هر پدیده ای یک خدا و الهه خاصی را می پرستیدند. ولی در زمینه های مختلف مانند هنرهای زیبا، فلسفه، ادبیات و علوم دیگر پیشرفت های شایان توجهی کرده بودند که متاسفانه گروهی از یهودیان آن زمان تحت تاثیر فرهنگ و آداب و رسوم یونانیان قرار گرفتند و کلیه کارهای آنان را الگو و نمونه کارهای خویش قرار دادند و از فرهنگ و رسوم خویش دست برداشتند که تاریخ به این دسته، لقب هلنیست (پیروان فرهنگ و تمدن یونان) داده است.

در مقابل افکار و اعتقادات «هلنیست»ها گروهی از یهودیان به مبارزه برخاستند که مشهور به «حَسیدیم» می باشند و به تورات و حفظ و اجرای فرامین آن ایمان کامل داشتند. حسیدیم به معنی پارسایان و پرهیزکاران است.

در زمانی که کشور کوچک یهود تحت سلطه سلوکیان سوریه قرار داشت، پادشاهی یونانی به نام آنتیوخوس به پادشاهی رسید و زمام امور کشور را به دست گرفته و سعی داشت یهودیت را به طور کامل از ریشه قطع نماید و به جای آن فرهنگ و آداب و رسوم یونانی را جایگزین نماید. در این راستا اولین و زشترین عملی که انجام داد صدور فرمانی بود که به موجب آن معبد بیت همیقداش به معبد زئوس (خدای یونانیان) تبدیل می شد. سربازان آنتیوخوس مجسمه ی زئوس را به درون معبد بردند و به افتخار خدای خود، قربانگاهی در آنجا بنا نموده و کلیه ی یهودیان را مجبور به پیروی از مراسم و رسوم خود کردند. ولی گروه کثیری از یهودیان با فرار به اطراف اورشلیم و پنهان شدن در کوه ها و غارها تصمیم گرفتند در حفظ ایمان خویش بکوشند و از فرمان ها و قوانین یونانیان سرباز زنند. در این راه جهت مقدس نمودن نام خدا بسیاری از یهودیان با فجیع ترین وضعی به شهادت رسیدند که معروف ترین آنها، زنی یهودی به نام «حنا/ و هفت پسرانش می باشد که به دلیل تعظیم نکردن به خدای یونانیان همگی کشته شدند.

زمانی که معبد بت همیقداش به عبادتگاه زئوس تبدیل شده بود، یکی از روحانیون بزرگ یهود به نام «متتیا حشمونایی» به همراه پنج پسرانش از اورشلیم گریخت و در روستایی در شمال به نام «مودیعین» سکونت یافت. وی در آنجا پس از جمع نمودن گروهی از یهودیان، اولین شورش خویش را علیه امپراطوری قدرتمند و نیرومند آنتیوخوس شروع نمود و به پیروزی های چشمگیری هم نایل آمد.

پس از مرگ متتیا، یکی از فرزندانش به نام یهودا، فرماندهی یهودیان را علیه یونانیان به دست گرفت. وی به علت ضربات مهلک و کوبنده ای که به دشمنان وارد ساخته بود بعدها به نام یهودای مکابی یعنی «یهودای کوبنده» شهرت یافت. او جمله ای معروف از تورات را به معنی «چه کسی در حد توانایی توست ای خدا» سرلوحه ی خود قرار داد. بلاخره پس از جنگ های متوالی و دشوار، یهودای مکابی و یارانش موفق شدند در سال 165 قبل از میلاد به اورشلیم وارد شده و با شادی و هلهله به بت همیقداش دست یابند. ولی با دیدن آن همه بی حرمتی که یونانیان بر معبد بت همیقداش انجام داده بودند شادی آنان به حزن و اندوه تبدیل شد، و کلیه ی ظروف و مکان های مقدس ناپاک گشته بود. ولی آنان به امید و توکل خدا و با کمک یکدیگر موفق شدند بت همیقداش را پاک و مقدس کنن و ظروف تازه ای بسازند. ولی هنگامی که خواستند «منورا» یعنی شمع دان هفت شاخه طلا که باید شب و روز در بت همیقداش روشن باشد را بیافروزند، تنها یک ظرف کوچک روغن زیتون که ممهور به مهر کاهن اعظم بود و از دسترس یونانیان دور مانده بود پیدا کردند و به خیال این که این روغن پاک به سختی ممکن است تا پایان شب دوام بیاورد، منورای بزرگ را روشن نمودند. اما بر اثر معجزه ی الهی آن مقدار کم روغن پاک به مدت هشت شبانه روز دوام یافت و تا زمانی که آنها مجددا موفق به تیه روغن مطهر شدند، منورای بزرگ روشن ماند.

در روز 25 ماه عبری کیسلو در همان ایامی که آنتیوخوس ستمگری علیه یهودیان را آغاز کرده بود معبد بت همیقداش به دست مکابیان مومن مجددا افتتاح شد.

امروزه یهودیان سراسر جهان، در 25 ماه عبری کیسلو جشن «حنوکا» را به مناسبت افتتاح مجدد معبد بت همیقداش به دست مکابیان در سال 165 قبل از میلاد جشن می گیرند. و به مدت هشت شبانه روز در منورا (شمع دان مخصوص) شمع روشن می کنند. هنگام روشن کردن شمع ها دو دعای ویژه گفته می شود: یکی دعای روشن کردن شمع های حنوکا و دیگری دعای «که برای پدران ما معجزه ها کرد». پس از روشن کردن شمع ها ترانه ی «خداوند صخره نجات من است» خوانده می شود.
امسال جشن حنوکا از سه شنبه شب آغاز می شود (سه شنبه شب اولین شب و روز چهارشنبه 14 آذر 1386 اولین روز این عید است) و هشت روز ادامه پیدا می کند.

تمام حقوق این مطلب به نارنج دات کام تعلق دارد
هر گونه کپی برداری بدون اجازه مؤلف (الیشا شمسیان | نارنج دات کام) پیگرد قانونی دارد

مطالب مرتبط:
جشن سوکوت (سایه بان ها)
روش هشانا (سال نو کلیمیان)

جشن پسح